Tot slot mag hij de klas op een activiteit trakteren. Hij roept hard: verstoppertje! Buiten! De klas speelt drie potjes. Geen snoepzak, geen goodiebag, wel tien minuten buiten spelen, omdat de jarige dat het liefste wil. Dit is hoe een verjaardag er uit ziet op KC De Haven in Loosdrecht.

De school viert al anderhalf jaar verjaardagen zonder traktatie met snoep of koek. In plaats daarvan staat het jarige kind centraal: met keuzes, aandacht en een activiteit voor de hele klas. Een bezoek aan de school leert dat het nieuwe feestbeleid niet zonder slag of stoot is ingevoerd, maar inmiddels gewoon de standaard is.

Het besluit

Het initiatief kwam van directeur Albertine Minnigh. Toen KC De Haven anderhalf jaar geleden ontstond uit een fusie van twee scholen, zag zij de kans om een frisse start te maken. “Ik hou gewoon niet van die ratrace: groter, groter, grootst en meer, meer, het meest. Het gaat om het kind, het gaat om aandacht. Gelijkwaardigheid speelt daar ook in mee. Ouders die het minste te besteden hadden kwamen vaak met de grootste traktaties. Ze wilden niet naar buiten treden met armoede.” Ze legde het voorstel van het nieuwe feestbeleid bij het team neer en het werd geaccepteerd. Met de kennis van nu zou ze het proces wel wat anders aanpakken: "Ik zou meer gesprekken hebben gevoerd met kinderen en ouders. Dat had het beleid niet veranderd, maar dan hadden ze de keuze misschien gelijk beter begrepen.”

De leerkracht: wennen, maar wel blij

Leerkracht Mendel (groep 1) werkt al veertig jaar in het onderwijs. Het nieuwe beleid lost voor haar als leerkracht ook dingen op: "Er waren altijd een paar kinderen die met niets kwamen op hun verjaardag, dan moest je toch wat improviseren, nu is het gewoon duidelijk wat we doen”. Ze heeft er begrip voor dat sommige ouders het jammer vinden. Ouders nodigt ze allemaal uit om de verjaardag van hun kind samen in de klas te vieren. En dan ziet ze dat ook ouders vooral heel blij zijn met de aandacht die er voor hun kind is. Want de verjaardag wordt uitgebreid gevierd: met een versierde troon, zelfgemaakte feesthoed, vijf liedjes en een keuze uit activiteiten. “Dat de kinderen meer zelf kiezen is er echt aan toegevoegd. Ik kan zeggen, het is echt leuk om vijf te worden hier.”

De leerlingen: dubbel gevoel

Joes (groep 5) en Sam (groep 6) zijn eerlijk: ze missen de snoeptraktatie soms, maar ze begrijpen het ook wel. “Er werd super vaak achter elkaar hetzelfde getrakteerd. Dan moest je ook tegen diegene zeggen die heel blij is: ik heb geen zin om dit te eten. En dat is dan ook zielig.” zegt Sam. Joes vult aan: “Of je stopte het snel in je tas en gaf het aan je zus.” Hoewel ze natuurlijk van snoepen houden waarderen ze de spelletjes die ervoor in de plaats zijn gekomen wel. Hun advies aan andere scholen: “Gewoon niet over nadenken. Denk: ik mag een spelletje kiezen, dat is gezonder en dat is ook echt leuk.”

De ouders: positief, met een kanttekening

Moeder Frederika ziet vooral voordelen. “Ik hoef niet meer na te denken over een traktatie in een week waarin ik toch al druk ben met een partijtje en cadeaus. Ik vind het wel belangrijk dat het wel gevierd wordt in de klas. Maar ik denk dat het vooral traditie is, dat je denkt dat trakteren daarbij hoort. Maar dat hoeft misschien helemaal niet zo te zijn. Dus dat is ook een beetje een mindswitch die je dan maakt. Dat vieren kan ook op een andere manier dan met cadeautjes uitdelen in de klas of zoetigheid eten.” Moeder Bourcu sluit zich daarbij aan en heeft ook een tip voor scholen die de stap willen zetten: “Gewoon die pleister eraf trekken. En er ook echt een moment van maken. Niet alleen een hiep hoi hoera, maar neem een voorbeeld aan hoe ze het hier doen. Met veel aandacht en plezier echt feest vieren.

De opa’s: laat kinderen toch gewoon kinderen zijn

Niet iedereen is overtuigd. Twee opa’s die hun kleinkinderen ophalen, uiten hun twijfels openlijk. “Een verjaardag moet gewoon gevierd worden. Laat een kind nou lekker een kind zijn, wat is er dan mis aan?” zegt een van hen. De ander pleit voor een middenweg: “Ik zou eerder zeggen: stel paal en perk aan wát je uitdeelt. Maar laat die kinderen uitdelen.”

Intussen zijn de kinderen van groep 2/3 weer binnen. De klas start met rekenen en Joas zit weer op zijn stoel, nog steeds met de dinostickermuts op. Leerkracht Anne-Fleur “Ze hebben hier in de klas nooit het idee dat ze minder jarig zijn nu ze niet meer met snoep kunnen trakteren. Er is ook helemaal geen onderlinge strijd meer. Iedereen heeft eenzelfde verjaardag. Het gaat uiteindelijk om aandacht, en daar genieten uiteindelijk alle kinderen van.

De school is uit, Joas verheugt zich op zijn verjaardagsfeestje met vriendjes: schatzoeken in een kasteel in de buurt. Met taart!

Dit verhaal is geschreven door Merel Steinweg in opdracht van de Alliantie Kinderarmoede.