Op 4 maart is er in Domstad in Utrecht van 13.00 tot 16.30 een gratis bijeenkomst van het Kennisnetwerk Schoolaanwezigheid (KNSA), georganiseerd door het Nederlands Jeugdinstituut, Steunpunt Passend Onderwijs en Ingrado. Het is bestemd voor iedereen die werkt aan schoolaanwezigheid of daarmee wil beginnen. Het thema is omgaan met verschillen in de klas. Hoe creëer je een leeromgeving waarin alle leerlingen zich gezien voelen en betrokken blijven, ook als zij afwijken van de norm?
De middag bestaat uit een keynote van Luc Stevens en twee workshoprondes, waarin deelnemers kunnen kiezen uit verschillende workshops die elk vanuit een eigen perspectief ingaan op het thema.
Keynote Luc Stevens
Luc Stevens is emeritus hoogleraar orthopedagogiek en een toonaangevende stem in het Nederlandse onderwijs. Hij is oprichter van NIVOZ en bekend van de pedagogische visie 'Eerst het kind, dan de leerling'. In zijn werk benadrukt hij het belang van relatie, verantwoordelijkheid en een schoolcultuur waarin ieder kind ertoe doet en zich uitgenodigd voelt om aanwezig te zijn.
Stevens stelt dat uitval en thuiszitten geen incidenten zijn. 'Ons onderwijs is selectief en meritocratisch: wie past, stroomt door; wie afwijkt, raakt sneller los.' Hij draait het om: hoe maken we binnen datzelfde systeem een herbergzame plek waar juist deze leerlingen worden gezien, erkend en op onderzoek uitgaan? 'Dat vraagt om een niet-schools ethos: de pedagogische paragraaf die vóór het curriculum gaat. Eerst mens tot mens, dan pas methode en toets.'
Workshops
Schoolaanwezigheid en omgaan met verschillen in de klas – Luc Stevens (ronde 1)
Verdiepend gesprek met Luc Stevens naar aanleiding van zijn keynote. Er is ruimte voor vragen en het gezamenlijk verkennen van dilemma's uit de praktijk.
Jeugdhulp in de school – samen praten en vooral doen – Mariette Haasen, Hélène Leenders en Rian Jansen (Fontys) (Ronde 1 en 2)
Groepsgerichte, preventieve basisondersteuning vanuit sociaal-emotioneel leren maakt het mogelijk om kwetsbare leerlingen in hun eigen klas op te vangen, in plaats van hen door te verwijzen naar jeugdhulpverlening. Dit verbetert de interactie van leerlingen met leerkrachten en klasgenoten en versterkt de taakmotivatie. De sessie is gebaseerd op het driejarige NRO-onderzoek 'Jeugdhulpverlening in de school. Samen praten en vooral samen doen' (po, vo, (v)so en mbo), dat zich richtte zich op het ontwikkelen van werkwijzen voor samenwerken in de klas tussen onderwijs en jeugdhulp.
Leidraad leerkracht-leerlingrelaties – Teunie Morren en Irma de Wit (Steunpunt Passend Onderwijs) (ronde 1 en 2)
Een positieve leerkracht-leerlingrelatie draagt bij aan de ontwikkeling, de motivatie en het welbevinden van leerlingen én leerkrachten. In deze workshop maak je kennis met de leidraad van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (2025), gebaseerd op internationale wetenschappelijke literatuur. Ook gaan we op zoek naar de samenhang met schoolaanwezigheid. Wat betekent dit voor jouw professionele werkomgeving? Waar en hoe kun je dit implementeren en borgen? En hoe kun je partners hierin meenemen?
Basisworkshop werken vanuit het piramide-raamwerk – Marije Brouwer (Ingrado) (ronde 1)
Wat betekent schoolaanwezigheid écht? Hoe verschuift het denken van verzuim naar aanwezigheid en wat betekent dit in de praktijk? Je krijgt inzicht in het raamwerk Multi-Dimensional Multi-Tiered System of Supports (MD-MTSS) en hoe dit helpt bij de aanpak van schoolaanwezigheid. Geschikt voor zowel nieuwkomers als ervaren professionals.
Omgaan met verschillen binnen het piramide-raamwerk – René Halberstadt en Marije Brouwer (Ingrado) (ronde 2)
Deze interactieve werksessie richt zich op het omgaan met individuele verschillen binnen het MD-MTSS-raamwerk (piramide). De focus ligt op contextbewust werken, onderliggende oorzaken en wat dit vraagt van scholen en professionals in de praktijk. Omdat het piramideraamwerk geen 'one size fits all'-benadering is, kijken we naar hoe maatwerk vorm kan krijgen binnen de verschillende lagen van de piramide. De sessie is bedoeld voor deelnemers die al bekend zijn met het raamwerk.
Intervisie – Vincent Fafieanie (Nederlands Jeugdinstituut) (ronde 2)
Een interactieve sessie waarin vragen en casussen van deelnemers centraal staan en elkaars kennis en ervaring worden benut. De indeling in kleine groepen is op basis van interesse.
Meld je hier aan.