Veiligheid

Je kunt als onderwijsprofessional te maken krijgen met jongens die interesse hebben in de manosphere. Dit is een online netwerk van websites, fora, sociale media-accounts en podcasts waarin mannelijkheid en de positie van mannen centraal staan. Het Nederlands Jeugdinstituut heeft een pagina samengesteld, waarop je kunt lezen hoe je deze jongens kunt ondersteunen.

Op school leren leerlingen niet alleen (vak)kennis en sociale vaardigheden. Ze krijgen ook ideeën mee over hoe meiden en jongens zouden moeten zijn en zich zouden moeten gedragen. Deze gendernormen leven in de samenleving én op school. Ze beïnvloeden hoe veilig leerlingen zich voelen en welke keuzes zij durven maken. In dit artikel leggen beleidsadviseurs Martje en Melissa van Stichting School & Veiligheid uit wat gendernormen zijn en wat ze betekenen voor de sociale veiligheid, ontwikkeling en gelijke kansen van leerlingen en studenten.

In 2025 boden minder basisscholen schoolzwemmen aan dan in 2021. Dit percentage daalde van 26 procent naar 21 procent. Dat blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut.

Kinderen vinden lopend of met de fiets naar school gaan gezelliger dan met de auto. Hoewel 80% van alle basisschoolkinderen niet verder dan drie kilometer bij school vandaan woont, kiezen sommige ouders er toch voor om hun kind met de auto naar school te brengen. Best gek. Lopend en fietsend naar school moet weer normaal gaan worden. Daarom presenteert Veilig Verkeer Nederland aan alle papa’s en mama’s zes voordelen!

Een sociaal veilige school vormt de basis voor goed onderwijs en het welzijn van leerlingen. Leerlingen ontwikkelen zich beter wanneer zij zich gezien, gehoord en veilig voelen. Werken aan sociale veiligheid vraagt inzet in de klas én in het schoolbeleid. Daarom zijn er via Stichting School & Veiligheid twee praktische handreikingen beschikbaar: één voor leraren en één voor schoolleiders. Beide bieden concrete handvatten om het schoolklimaat veiliger te maken.

Jongeren ervaren steeds meer polarisatie. Vier op de vijf vinden dat meningen steeds verder uit elkaar liggen en dat mensen negatiever denken over anderen met een andere opvatting. Ook zien jongeren op sociale media steeds vaker harde en extreme uitspraken voorbijkomen. Dat blijkt uit het onderzoek Jongerenperspectief op polarisatie van YoungXperts. Het onderzoek is ook voor onderwijsprofessionals interessant.

Krijg je als school te maken met een pestsituatie? Samen met Universiteit Utrecht en KiVa ontwikkelde de Stichting School & Veiligheid een systematische aanpak die je helpt inzicht te krijgen in de functie van pestgedrag en je handelen daarop af te stemmen. Je leest er alles over in ‘Vijf stappen om in te grijpen bij pesten’.

Op de Internationale Dag van het Onderwijs, op 24 januari, staat het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) stil bij het belang van onderwijs voor de ontwikkeling van kinderen én voor de samenleving als geheel. De school is een centrale plek in het leven van kinderen en jongeren en vormt samen met ouders en de omgeving de pedagogische basis. Daarover lees je meer op de pagina’s van het NJi over het thema Sterke basis in en rond school.

Er komen steeds meer besloten online chatgroepen zoals Com-groepen, waarin extreem gewelddadige beelden worden gedeeld. En waarin kinderen onder druk worden gezet om mee te doen. Voor professionals in het onderwijs en in andere sectoren, ouders en andere betrokkenen is het belangrijk om te begrijpen wat deze groepen zijn, hoe jongeren erin verstrikt raken en welke risico's dat meebrengt. Het Nederlands Jeugdinstituut zet op een rijtje wat begrippen als nihilistisch en sadistisch geweld betekenen, hoe Com-groepen werken en waar je terecht kunt als je zorgen hebt.

De Inspectie van het Onderwijs heeft het jaarlijkse rapport gepubliceerd van de dossiers die zijn binnengekomen bij de vertrouwensinspecteurs. In schooljaar 2024-2025 gaat dat in totaal om 2.916 dossiers. Dat is een stijging van 599 dossiers ten opzichte van vorig schooljaar. De toename is zichtbaar in alle sectoren, met uitzondering van het hoger onderwijs.

Woensdag 25 maart 2026 is de jaarlijkse onderwijsconferentie Met Alle Respect! De rode draad in deze elfde editie van de conferentie van Stichting School & Veiligheid is sociale veiligheid in relatie tot pedagogisch vakmanschap. Er zijn keynotes van Bart Heeling en Hanneke Felten en je kunt twee workshops volgen. Je bent van harte welkom in Gooiland Hilversum, maar je kunt de conferentie ook online volgen.

Vrijdag 12 december is het Paarse Vrijdag. Op die dag wordt op scholen aandacht besteed aan dat iedereen zichzelf mag zijn, ongeacht wie je bent, wat je huidskleur is, wat je gelooft of op wie je verliefd wordt. Stichting School & Veiligheid maakte een Checklist voor een veilige en respectvolle Paarse Vrijdag op school.

Uit nieuw onderzoek van de Fietsersbond blijkt dat 162 basisscholen in Nederland langs wegen liggen waar 50 km/u mag worden gereden, zonder dat er een vrijliggend fietspad is. Het onderzoek is gebaseerd op openbare data over het Nederlandse wegennet en schoollocaties. De Fietsersbond roept gemeenten op om schoolomgevingen structureel veiliger te maken en van schoolomgevingen 30 km/u te maken.

Nathalie Hoekstra, postdoctoraal onderzoeker ontwikkelingspsychologie bij Radboud Universiteit in Nijmegen, publiceert op de website wij-leren.nl een artikelenserie waarin dieper wordt ingegaan op de de sociale processen binnen de klas en de mechanismen achter pesten, signaleren en ingrijpen. Daarbij wordt de rol van pesters, slachtoffers, meelopers én leraren verkend. Ook laten de artikelen zien hoe sociale veiligheid doelgericht versterkt kan worden. In deel 4 aandacht voor de pester.

Scholen in Nederland zijn een weerspiegeling van de samenleving, waar jongeren niet alleen leren, maar ook opgroeien tot burgers. De toenemende complexiteit aan veiligheidsvraagstukken, variërend van cyberpesten en drugsgebruik tot wapenbezit en criminele rekrutering komt echter ook de scholen binnen. Wat betekent dit? En wat kunnen scholen doen? School & Veiligheid maakte een podcastserie erover.