De andere aanbeveling is gericht op besturen: neem digitale weerbaarheid op in het veiligheidsbeleid. Niet alle risico’s zijn beheersbaar, richt het veiligheidsbeleid daarom niet uitsluitend op signalering, maar ook op respons en herstel en op samenwerking met andere besturen.

Achtergrond

De veiligheid in het onderwijs is over het algemeen op orde: de meeste leerlingen en studenten voelen zich veilig en scholen voldoen doorgaans aan de wettelijke eisen. Toch is veiligheid geen statisch gegeven. Door maatschappelijke en technologische ontwikkelingen wordt de opdracht van scholen complexer. De grenzen tussen offline en online vervagen, waardoor onveiligheid niet meer duidelijk binnen of buiten de school ontstaat. Jongeren worden continu blootgesteld aan online informatie en beelden, wat de verantwoordelijkheid van het onderwijs vergroot en moeilijk afbakent. Een mogelijke maatregel, zoals een verbod op sociale media voor jongeren onder de 15, kan helpen om duidelijkere grenzen te stellen.

Er zijn zorgen over een toename van fysiek geweld op scholen. Het aantal meldingen van schorsingen en verwijderingen vanwege geweld is gestegen. Hoewel dit deels kan komen door een hogere meldingsbereidheid, blijft de impact groot. Geweld heeft vaak ook een online component. Daarom is samenwerking tussen scholen, ouders, politie en andere partners essentieel. Scholen moeten daarnaast gedragsregels consequent handhaven en hun veiligheidsbeleid regelmatig evalueren.

Op het gebied van psychische en sociale veiligheid gaat het met de meeste jongeren goed, maar een deel ervaart stress en angst. Kwetsbare groepen, zoals lhbtqia+-leerlingen, lopen extra risico op onveiligheid en pesten. Scholen moeten daarom actief inzetten op inclusie, kennis van de online leefwereld en duidelijke richtlijnen voor het omgaan met pestgedrag. Dit vraagt om onderlinge afstemming binnen schoolteams en versterking van burgerschapsonderwijs.

Digitale veiligheid wordt steeds belangrijker. Cyberaanvallen en datalekken kunnen het onderwijs verstoren en vertrouwen schaden. Instellingen moeten investeren in technische maatregelen, bewustwording en digitale vaardigheden. Vooral kleinere instellingen hebben moeite om hier voldoende capaciteit voor vrij te maken. Nieuwe wetgeving en aandacht voor digitale geletterdheid moeten bijdragen aan een veiligere leeromgeving.

Lees hier De Staat van het Onderwijs 2026. Hoofdstuk 5 over Veiligheid: pagina 86 t/m 100.