Alles over een Gezonde Leefstijl Op School

Omgaan met zintuiglijke prikkelverwerking in het basisonderwijs

Deel 1: Wat is zintuiglijke prikkelverwerking?

Leerlingen in het basisonderwijs raken steeds meer onder- of overprikkeld. Daarom is er steeds meer vraag naar emotieregulatie en daar kun je de zintuigen voor gebruiken. Maar hoe pak je dat aan in het basisonderwijs? Eduye/GLOS Educatief gaat in een serie van vijf artikelen met Monique Thoonsen van SensoMatters in op de rol van leerkrachten en beslissers bij zintuiglijke prikkelverwerking. In het eerste artikel: wat is zintuiglijke prikkelverwerking?

Over Monique Thoonsen en SensoMatters

Monique Thoonsen is expert op het gebied van zintuiglijke prikkelverwerking, auteur en educator. Haar werk is gebaseerd op een jarenlange fascinatie voor de rol van zintuigen in het dagelijks leven en in het leren. Monique studeerde in de VS bij Sensory Integration International, opgericht door dr. Jean Ayres, grondlegger van de Sensorische Integratie Theorie. Monique schreef meerdere boeken in het Nederlands en Engels, waaronder de bekende boekenreeks ‘Wiebelen & Friemelen’.

Vanuit SensoMatters blijft zij haar kennis delen door wetenschappelijke inzichten te vertalen naar praktische ondersteuning voor het dagelijks leven.

SensoMatters ondersteunt ouders, leerkrachten en professionals bij het herkennen van zintuiglijke behoeften en het omgaan met onder- of overprikkeling. Complexe theorie wordt vertaald naar duidelijke, praktische en mensgerichte informatie, zodat samen leren en leven eenvoudiger en prettiger wordt.

De aanpak combineert heldere uitleg met strategieën voor de dagelijkse praktijk. De gedeelde inzichten zijn direct toepasbaar en helpen kinderen en volwassenen zich rustiger, meer gefocust en beter begrepen te voelen.

Aanleiding

Monique Thoonsen hoort vanuit de praktijk dat leerlingen als gevolg van problemen met zintuiglijke prikkelverwerking steeds minder goed kunnen communiceren en zelf reguleren en daardoor jonger gedrag vertonen dan bij hun biologische leeftijd past. Deze gedragsproblematiek levert zowel voor (mede)leerlingen als voor leerkrachten problemen op.

Volgens Monique kan kennis over de juiste activerende of kalmerende strategie bij onder- of overprikkeling een onderdeel van de oplossing zijn. “Wij leggen met behulp van een PrikkelWaaier uit hoe je een leerling in het groen kunt krijgen, waardoor het zich zo optimaal mogelijk voelt. Dat is voorwaardenscheppend om te kunnen (be)leven en leren. Als je namelijk in het blauw zit, ben je onderprikkeld en krijg je niet genoeg prikkels binnen. Als je daarentegen in het oranje of rood zit, ben je overprikkeld en bezig met overleven.”

Definitie

SensoMatters heeft het over acht zintuigen (zie afbeelding).

8 zintuigen

“Via die zintuigen krijgen we prikkels binnen van in ons lichaam en van buiten ons lichaam. Bij de verwerking van van zintuigprikkels spelen ‘prikkelfilters’ een rol. Die bepalen hoe sterk een prikkel binnenkomt. Als dat neutraal gebeurt, reageer je passend op zintuigprikkels. Als het prikkelfilter te veel doorlaat, raak je overprikkeld; als het prikkelfilter te weinig doorlaat, raak je onderprikkeld.”

Nu Monique heeft uitgelegd wat zintuiglijke prikkelverwerking is en waarom het belangrijk is dat leerkrachten het herkennen, komt er meteen een volgende uitdaging: hoe herken je als leerkracht onder- en overprikkeling in de klas? Dat komt in deel 2 aan de orde.