Hoewel scholen verplicht zijn aandacht te besteden aan relationele en seksuele vorming, bepalen zij zelf hoe zij dit invullen. Daardoor komt het voor dat menstruatie onvoldoende aan bod komt. Ook thuis wordt het onderwerp niet altijd besproken, waardoor sommige meisjes zelfs op de middelbare school nog onvoldoende weten wat menstruatie inhoudt.

Positiever zelfbeeld

Goede menstruatievoorlichting draagt volgens Rutgers bij aan een positiever zelfbeeld, meer lichaamsbewustzijn en een beter vermogen om wensen en grenzen aan te geven. Dit bevordert niet alleen het welzijn van leerlingen, maar ook een veilig schoolklimaat. Daarom pleit Rutgers voor structurele aandacht voor menstruatie binnen een bredere aanpak van relationele en seksuele vorming.

Een voorbeeld hiervan is de Gezonde School-aanpak, waarbij scholen werken met erkende lesmethodes, ouders betrekken, een veilige omgeving creëren en signalen van leerlingen serieus nemen. Rutgers ontwikkelde hiervoor lesprogramma’s zoals Kriebels in je buik voor het basisonderwijs en Lang leve de liefde voor het voortgezet onderwijs. In deze programma’s leren leerlingen onder meer hoe de menstruatiecyclus werkt, welke menstruatieproducten er zijn en wanneer medische hulp nodig kan zijn. Menstruatie wordt daarbij op een positieve en open manier besproken.

Voorlichting

Voorlichting over menstruatie hangt nauw samen met kennis over vruchtbaarheid, voortplanting en anticonceptie. Daarom is het belangrijk dat zowel meisjes als jongens hierover leren. Jongens ontwikkelen hierdoor meer begrip voor wat meisjes meemaken en krijgen tegelijkertijd inzicht in zwangerschapspreventie.

Naast educatie is ook de schoolomgeving van belang. Rutgers adviseert scholen om afgesloten prullenbakken op toiletten te plaatsen en gratis menstruatieproducten beschikbaar te stellen, ook in genderneutrale toiletten. Dit helpt bovendien leerlingen die te maken hebben met menstruatiearmoede.

Ruimte geven aan humor

Volgens Reitzema en Vermeulen is het niet erg als jongeren soms grapjes maken over menstruatie; juist door ruimte te geven aan humor wordt het onderwerp sneller normaal. Scholen die nog weinig aandacht besteden aan menstruatie kunnen beginnen met het beschikbaar stellen van producten en vervolgens het gesprek binnen het schoolteam aangaan. Uiteindelijk is het doel dat menstruatie wordt gezien als een vanzelfsprekend onderdeel van het leven, waar open en zonder schaamte over gesproken kan worden.

Tien tips

Reitzema en Vermeulen hebben tien tips voor scholen die met dit onderwerp aan de slag willen:

1. Gebruik inclusieve taal: liever ‘menstrueren’ dan ‘ongesteld zijn’
2. Leg uit hoe menstruatie, cyclus en anticonceptie samenhangen.
3. Geef dezelfde voorlichting aan jongens en meiden
4. Toon alle producten in de les, ook cups en menstruatieondergoed.
5. Maak ruimte voor humor maar stuur daarna terug naar inhoud.
6. Betrek ouders door ze te informeren over de lesstof.
7. Zorg voor afgesloten prullenbakken op de toiletten
8. Biedt gratis maandverband en tampons aan
9. Zorg voor zichtbaarheid van menstruatieproducten
10. Organiseer een teamgesprek om drempels en ongemak bij docenten te verminderen.