Welbevinden

Op 4 maart is er in Domstad in Utrecht van 13.00 tot 16.30 een gratis bijeenkomst van het Kennisnetwerk Schoolaanwezigheid (KNSA), georganiseerd door het Nederlands Jeugdinstituut, Steunpunt Passend Onderwijs en Ingrado. Het is bestemd voor iedereen die werkt aan schoolaanwezigheid of daarmee wil beginnen. Het thema is omgaan met verschillen in de klas. Hoe creëer je een leeromgeving waarin alle leerlingen zich gezien voelen en betrokken blijven, ook als zij afwijken van de norm?

Het percentage leerlingen in het voortgezet onderwijs dat veel of regelmatig druk door schoolwerk ervaart, is gestegen van ongeveer 16% in 2001 naar circa 47% in 2025. Dat betekent dat de ervaren schooldruk in twintig jaar tijd bijna is verdrievoudigd. De cijfers komen uit de Prestatiedrukmonitor Nederland 2026 van ToetsMij, waarin voor het eerst cijfers van het NJi, CBS, RIVM, GGD en State of Youth samen worden gebracht in één overzicht.

Op de Internationale Dag van het Onderwijs, op 24 januari, staat het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) stil bij het belang van onderwijs voor de ontwikkeling van kinderen én voor de samenleving als geheel. De school is een centrale plek in het leven van kinderen en jongeren en vormt samen met ouders en de omgeving de pedagogische basis. Daarover lees je meer op de pagina’s van het NJi over het thema Sterke basis in en rond school.

Elke maand overlijdt een klas door zelfdoding. Gemiddeld 26 jongeren, met ieder hun eigen verhaal. Het 113 Fonds deelt in de campagne Lessen voor het leven, in nauwe samenwerking met nabestaanden, hun lessen voor het leven. Het 113 Fonds hoopt daarmee andere jongeren te kunnen helpen. Juist door open te zijn, doorbreekt het 113 Fonds het taboe en verlaagt het de drempel naar hulp. Maandag 19 januari is de campagne van start gegaan, die ook voor onderwijsprofessionals interessant is. Zij hebben immers veel met jongeren te maken.

Er komen steeds meer besloten online chatgroepen zoals Com-groepen, waarin extreem gewelddadige beelden worden gedeeld. En waarin kinderen onder druk worden gezet om mee te doen. Voor professionals in het onderwijs en in andere sectoren, ouders en andere betrokkenen is het belangrijk om te begrijpen wat deze groepen zijn, hoe jongeren erin verstrikt raken en welke risico's dat meebrengt. Het Nederlands Jeugdinstituut zet op een rijtje wat begrippen als nihilistisch en sadistisch geweld betekenen, hoe Com-groepen werken en waar je terecht kunt als je zorgen hebt.

Waarom haken sommige studenten af, terwijl anderen floreren? Het antwoord ligt vaak in verbondenheid. In een blog op de site van hetTrimbos-instituut laten drie experts zien waarom sense of belonging en binding zo belangrijk zijn en hoe je daar als onderwijsinstelling of onderwijsprofessional in het mbo, hbo of wo aan kunt werken. Ze delen inzichten en tips om verbondenheid in het onderwijs te versterken.

De Inspectie van het Onderwijs heeft het jaarlijkse rapport gepubliceerd van de dossiers die zijn binnengekomen bij de vertrouwensinspecteurs. In schooljaar 2024-2025 gaat dat in totaal om 2.916 dossiers. Dat is een stijging van 599 dossiers ten opzichte van vorig schooljaar. De toename is zichtbaar in alle sectoren, met uitzondering van het hoger onderwijs.

Woensdag 25 maart 2026 is de jaarlijkse onderwijsconferentie Met Alle Respect! De rode draad in deze elfde editie van de conferentie van Stichting School & Veiligheid is sociale veiligheid in relatie tot pedagogisch vakmanschap. Er zijn keynotes van Bart Heeling en Hanneke Felten en je kunt twee workshops volgen. Je bent van harte welkom in Gooiland Hilversum, maar je kunt de conferentie ook online volgen.

Vijf jaar na het uitbreken van de coronapandemie laten leerlingen en studenten weer herstel zien. Zo zijn de achterstanden in leren en studeren die door corona ontstonden, merkbaar verbeterd. Ook is het welbevinden onder leerlingen en studenten erop vooruitgegaan. Dat blijkt uit de slotrapportage van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Chaja Deen van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi): “Door de schoolsluitingen werd duidelijker dan ooit hoe belangrijk de brede rol van de school is in de ontwikkeling van leerlingen.”

Vrijdag 12 december is het Paarse Vrijdag. Op die dag wordt op scholen aandacht besteed aan dat iedereen zichzelf mag zijn, ongeacht wie je bent, wat je huidskleur is, wat je gelooft of op wie je verliefd wordt. Stichting School & Veiligheid maakte een Checklist voor een veilige en respectvolle Paarse Vrijdag op school.

Hoe kunnen we prestatiedruk, schoolstress en schooluitval verminderen, en tegelijkertijd het welbevinden van leerlingen en studenten vergroten? In het webinar ‘Prestatiedruk onder de loep’ van het Programma Welbevinden op School op 24 november 2025 werd onderzocht hoe vo- en mbo-scholen hier actief mee aan de slag kunnen.

Liefde, relaties en seksualiteit zijn onderwerpen die veel jongeren dagelijks bezighouden. Toch blijft het voor veel scholen een uitdaging om hier gestructureerd aandacht aan te besteden. De Week van de Liefde (9-13 februari 2026), georganiseerd door Soa Aids Nederland en Rutgers in samenwerking met de GGD’en, helpt daarbij. Tijdens deze week zet je, samen met honderden andere scholen, het thema - online liefde en relaties - op een laagdrempelige manier op de agenda.

Een veilig en inclusief schoolklimaat is een belangrijke voorwaarde voor goed leren. Leerlingen komen pas echt tot ontwikkeling wanneer zij zich fysiek, sociaal en emotioneel veilig voelen. Onderling respect vormt hierbij een kernwaarde: het creëert rust, vertrouwen en ruimte om te groeien. Gezonde School beschrijft vier manieren om respect in de klas te bevorderen.

De mentale gezondheid van studenten in het hbo en wo is in 2025 iets verbeterd ten opzichte van 2021. Zo ervaren minder studenten emotionele uitputtingsklachten, eenzaamheid en prestatiedruk. Tegelijkertijd zit nog steeds een groot deel van de studenten minder goed in hun vel en ervaren zij psychische klachten. Het middelengebruik van studenten blijft grotendeels stabiel. Dit blijkt uit de derde meting van de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hbo en wo (MMMS-2025) van het Trimbos-instituut, RIVM en GGD GHOR Nederland.

Welbevinden op School, het landelijke kennis- en ondersteuningsprogramma van Pharos en het Trimbos-instituut, heeft de Handreiking Preventief werken aan welbevinden uitgebracht. De handreiking heeft als doel leraren in het primair, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs te ondersteunen bij het preventief bevorderen van het welbevinden van leerlingen én henzelf. Dit gebeurt door middel van praktische, laagdrempelige handvatten die direct toepasbaar zijn in de dagelijkse onderwijspraktijk, aanvullend op bestaande programma’s en interventies.