Welbevinden

Een sociaal veilige school vormt de basis voor goed onderwijs en het welzijn van leerlingen. Leerlingen ontwikkelen zich beter wanneer zij zich gezien, gehoord en veilig voelen. Werken aan sociale veiligheid vraagt inzet in de klas én in het schoolbeleid. Daarom zijn er via Stichting School & Veiligheid twee praktische handreikingen beschikbaar: één voor leraren en één voor schoolleiders. Beide bieden concrete handvatten om het schoolklimaat veiliger te maken.

Jongeren ervaren steeds meer polarisatie. Vier op de vijf vinden dat meningen steeds verder uit elkaar liggen en dat mensen negatiever denken over anderen met een andere opvatting. Ook zien jongeren op sociale media steeds vaker harde en extreme uitspraken voorbijkomen. Dat blijkt uit het onderzoek Jongerenperspectief op polarisatie van YoungXperts. Het onderzoek is ook voor onderwijsprofessionals interessant.

Op sociale media zijn video’s over zelfdiagnoses erg populair. Dat komt omdat jongeren die niet lekker in hun vel zitten daar vaak naar informatie zoeken. In deze video's kunnen jongeren bepaalde klachten herkennen en daardoor denken dat ze een mentale stoornis hebben. Hoe ga je hiermee om als professional in het onderwijs? Het Nederlands Jeugdinstituut zet het samen met Mieke Oldeman van de Universiteit van Amsterdam op een rijtje.

Welke belangrijke mijlpalen zijn er in de adolescentie (13-18 jaar) en hoe kun je deze benutten voor het bevorderen en versterken van mentale gezondheidsvaardigheden? Daarover vertellen Aniek de Lange en Maartje van den Essenburg van het Trimbos-instituut in onderstaande blog.

Krijg je als school te maken met een pestsituatie? Samen met Universiteit Utrecht en KiVa ontwikkelde de Stichting School & Veiligheid een systematische aanpak die je helpt inzicht te krijgen in de functie van pestgedrag en je handelen daarop af te stemmen. Je leest er alles over in ‘Vijf stappen om in te grijpen bij pesten’.

Sinds 1 januari 2026 zijn de activiteiten voor het mbo binnen het programma Welbevinden op School ondergebracht bij Stijn, het landelijke programma studentenwelzijn voor mbo, hbo en wo. Door de krachten te bundelen kan Stijn mbo instellingen nog beter ondersteunen bij het werken aan studentenwelzijn binnen één sterk en integraal programma.

Sinds kort is er een landelijk meldpunt voor discriminatie voor kinderen en jongeren. Op Discriminatie.nl Jeugd kunnen kinderen via de telefoon of een internetformulier hun ervaringen met discriminatie delen, vragen stellen en ondersteuning krijgen. Omdat ook onderwijsprofessionals met discriminatie te maken krijgen is het meldpunt ook voor hen interessant.

Op 4 maart is er in Domstad in Utrecht van 13.00 tot 16.30 een gratis bijeenkomst van het Kennisnetwerk Schoolaanwezigheid (KNSA), georganiseerd door het Nederlands Jeugdinstituut, Steunpunt Passend Onderwijs en Ingrado. Het is bestemd voor iedereen die werkt aan schoolaanwezigheid of daarmee wil beginnen. Het thema is omgaan met verschillen in de klas. Hoe creëer je een leeromgeving waarin alle leerlingen zich gezien voelen en betrokken blijven, ook als zij afwijken van de norm?

Het percentage leerlingen in het voortgezet onderwijs dat veel of regelmatig druk door schoolwerk ervaart, is gestegen van ongeveer 16% in 2001 naar circa 47% in 2025. Dat betekent dat de ervaren schooldruk in twintig jaar tijd bijna is verdrievoudigd. De cijfers komen uit de Prestatiedrukmonitor Nederland 2026 van ToetsMij, waarin voor het eerst cijfers van het NJi, CBS, RIVM, GGD en State of Youth samen worden gebracht in één overzicht.

Op de Internationale Dag van het Onderwijs, op 24 januari, staat het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) stil bij het belang van onderwijs voor de ontwikkeling van kinderen én voor de samenleving als geheel. De school is een centrale plek in het leven van kinderen en jongeren en vormt samen met ouders en de omgeving de pedagogische basis. Daarover lees je meer op de pagina’s van het NJi over het thema Sterke basis in en rond school.

Elke maand overlijdt een klas door zelfdoding. Gemiddeld 26 jongeren, met ieder hun eigen verhaal. Het 113 Fonds deelt in de campagne Lessen voor het leven, in nauwe samenwerking met nabestaanden, hun lessen voor het leven. Het 113 Fonds hoopt daarmee andere jongeren te kunnen helpen. Juist door open te zijn, doorbreekt het 113 Fonds het taboe en verlaagt het de drempel naar hulp. Maandag 19 januari is de campagne van start gegaan, die ook voor onderwijsprofessionals interessant is. Zij hebben immers veel met jongeren te maken.

Er komen steeds meer besloten online chatgroepen zoals Com-groepen, waarin extreem gewelddadige beelden worden gedeeld. En waarin kinderen onder druk worden gezet om mee te doen. Voor professionals in het onderwijs en in andere sectoren, ouders en andere betrokkenen is het belangrijk om te begrijpen wat deze groepen zijn, hoe jongeren erin verstrikt raken en welke risico's dat meebrengt. Het Nederlands Jeugdinstituut zet op een rijtje wat begrippen als nihilistisch en sadistisch geweld betekenen, hoe Com-groepen werken en waar je terecht kunt als je zorgen hebt.

Waarom haken sommige studenten af, terwijl anderen floreren? Het antwoord ligt vaak in verbondenheid. In een blog op de site van hetTrimbos-instituut laten drie experts zien waarom sense of belonging en binding zo belangrijk zijn en hoe je daar als onderwijsinstelling of onderwijsprofessional in het mbo, hbo of wo aan kunt werken. Ze delen inzichten en tips om verbondenheid in het onderwijs te versterken.

De Inspectie van het Onderwijs heeft het jaarlijkse rapport gepubliceerd van de dossiers die zijn binnengekomen bij de vertrouwensinspecteurs. In schooljaar 2024-2025 gaat dat in totaal om 2.916 dossiers. Dat is een stijging van 599 dossiers ten opzichte van vorig schooljaar. De toename is zichtbaar in alle sectoren, met uitzondering van het hoger onderwijs.

Woensdag 25 maart 2026 is de jaarlijkse onderwijsconferentie Met Alle Respect! De rode draad in deze elfde editie van de conferentie van Stichting School & Veiligheid is sociale veiligheid in relatie tot pedagogisch vakmanschap. Er zijn keynotes van Bart Heeling en Hanneke Felten en je kunt twee workshops volgen. Je bent van harte welkom in Gooiland Hilversum, maar je kunt de conferentie ook online volgen.